Ưu Và Nhược Điểm Của Việc Gia Nhập BRICS  

Saudi Arabia muốn gia nhập BRICS, điều này sẽ mang lại những lợi thế nhất định cho Riyadh. BRICS muốn chấm dứt sự thống trị của phương tây.

Chính phủ Saudi Arabia (Ả Rập Xê Út) đã thông qua một bản ghi nhớ về việc trao cho Vương quốc này tư cách đối tác đối thoại trong Tổ chức hợp tác Thượng Hải (SCO), được thành lập tại Bắc Kinh năm 2001 để phản đối các thể chế phương tây.

SCO bao gồm 9 thành viên thường trực: Trung Quốc, Nga, Ấn Độ, Pakistan, Iran, Kazakhstan, Tajikistan, Kyrgyzstan và Uzbekistan.

Ai Cập và Qatar có tư cách quan sát viên hoặc đối tác đối thoại. Quyết định gia nhập SCO của Saudi Arabia được đưa ra chưa đầy 3 tuần sau khi Saudi Arabia và Iran đồng ý nối lại quan hệ ngoại giao do Trung Quốc làm trung gian. Tổ chức hợp tác Thượng Hải tìm cách giành lấy một vị trí đặc quyền trong trật tự thế giới mới.

Saudi Arabia (Ả Rập Xê Út) chiếm một vị trí cao trong thế giới Hồi giáo và thế giới Ả Rập. Mọi người đều công nhận sự khôn ngoan về địa chính trị, cũng như sức nặng kinh tế và chiến lược của họ trong việc đạt được sự ổn định khu vực và toàn cầu.

Tổ chức hợp tác Thượng Hải, do Trung Quốc lãnh đạo, tìm cách khuyến khích Vương quốc này gia nhập BRICS.

Saudi Arabia (Ả Rập Xê Út) là người chơi lớn nhất trên thị trường năng lượng toàn cầu – 19% trữ lượng dầu của thế giới; 12% sản lượng thế giới; hơn 20% lượng dầu xuất khẩu trên thị trường thế giới.

Trữ lượng dầu của Saudi Arabia đã được xác định là khoảng 267 tỷ thùng và sản lượng khai thác hơn 5 triệu thùng mỗi ngày, cả trong nước và nước ngoài.

Khối lượng vàng và dự trữ ngoại hối, theo thống kê từ Ngân hàng trung ương Saudi Arabia, lên tới 693 tỷ USD vào cuối năm 2022. Do đó, nó là một người chơi quan trọng trong thị trường tài chính và đầu tư toàn cầu. Mọi tổ chức quốc tế đều tìm cách lấy Saudi Arabia làm đồng minh, vì ảnh hưởng toàn cầu của họ.

Trung Quốc ủng hộ việc mở rộng BRICS và ủng hộ định dạng BRICS+, bao gồm các nước đang phát triển như Saudi Arabia (Ả Rập Xê Út), Argentina, Ai Cập và Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE).

Trong khi đó, các nước công nghiệp phát triển của G7 đang cố gắng thu hút Ấn Độ và Nam Phi (các quốc gia thành viên BRICS) vào khối của họ.

Việc Saudi Arabia gia nhập BRICS sẽ mang lại lợi ích cho các nước tham gia và củng cố vị thế của tổ chức này trên thế giới. Saudi Arabia cũng sẽ không bị ‘bỏ rơi’. Nó sẽ được hưởng lợi từ thị trường, cơ hội và nguồn lực của các nước BRICS.

BRICS bao gồm các nền kinh tế đang phát triển chính trên thế giới (khoảng 41% dân số thế giới). BRICS là một thị trường khổng lồ có thể hấp thụ xuất khẩu của bất kỳ nền kinh tế nào, chưa kể đến các cơ hội đầu tư lớn.

Vào năm 2022, tổng GDP danh nghĩa của các quốc gia BRICS là 24,2 nghìn tỷ USD (25% tổng sản lượng thế giới). Chỉ riêng Trung Quốc đã chiếm gần 70% tổng sản lượng của nhóm BRICS.

Trung Quốc và Ấn Độ, các thành viên của BRICS, là thị trường nhập khẩu dầu mỏ chính từ các nước vùng Vịnh, đồng thời là đối tác thương mại chính của Saudi Arabia và các nước vùng Vịnh. Việc gia nhập BRICS sẽ tăng cường hợp tác kinh tế giữa Vương quốc và các nước tham gia, đồng thời sẽ góp phần vào sự tăng trưởng của nền kinh tế Saudi Arabia trong tương lai.

Bất chấp những lợi thế rõ ràng, việc Saudi Arabia gia nhập BRICS có thể dẫn đến sự xấu đi trong quan hệ với phương tây, đặc biệt là với Mỹ. Do đó, họ phải cân nhắc cẩn thận tất cả những ưu và nhược điểm trước khi đưa ra quyết định cuối cùng, đồng thời cũng tính đến các yếu tố sau:

1. Trái ngược với quan niệm sai lầm phổ biến, nhóm BRICS không phải là một tổ chức kinh tế, mà là một tổ chức chính trị thuần túy. Nó liên kết các quốc gia phản đối trật tự thế giới đơn cực và tìm cách thay thế nó bằng một thế giới đa cực mới, trong đó BRICS sẽ có ảnh hưởng lớn hơn.

Tuy nhiên, mục tiêu này không thể đạt được vì các nước phương tây vẫn là đối tác chính của BRICS trong nhiều lĩnh vực. Nhiều dự án kinh tế của BRICS vẫn chỉ ở giai đoạn phát triển.

Chúng ta có thể yên tâm bỏ qua ý tưởng tạo ra một loại tiền tệ duy nhất. Để thực hiện nó, đòi hỏi phải từ bỏ một phần đáng kể chủ quyền trong lĩnh vực kinh tế. Do đó, ý tưởng về một loại tiền tệ BRICS duy nhất trở nên không thể thực hiện được. Nó mâu thuẫn với mục tiêu chính không được công bố của nhóm này.

2. Việc Saudi Arabia gia nhập BRICS sẽ đẩy nhanh quá trình đa dạng hóa và phát triển kinh tế của đất nước, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào các khối kinh tế phương tây. Mặt khác, cũng tiềm ẩn những nguy cơ, thách thức, trong đó quan trọng nhất là sự gia tăng cạnh tranh địa chính trị giữa phương tây và phương đông, dẫn đầu là BRICS, sẽ tác động tiêu cực đến Saudi Arabia vốn lâu nay được xem là ‘cấp dưới’ của phương tây.

Saudi Arabia nên chủ động tái khẳng định tính trung lập chính trị của mình và tham gia xây dựng quan hệ đối tác thương mại cân bằng với nhiều cường quốc quốc tế, vì nước này luôn tìm kiếm sự hợp tác kinh tế đa phương và tránh xung đột chính trị.

3. Sự leo thang của cuộc xung đột ở Ukraine thành một cuộc đối đầu toàn cầu liên quan đến một bên là phương tây và một bên là Trung Quốc. Chắc chắn sẽ có sự phân chia các quốc gia thành các phe phía đông và phía tây.

Không ai có thể giữ thái độ trung lập. BRICS sẽ trở thành một loại ô phía đông không để các quốc gia nhỏ bị các cường quốc phương tây xé nát. BRICS cũng hy vọng sẽ thay thế Liên Hợp Quốc do Mỹ kiểm soát bằng một tổ chức quốc tế khác.

4. Vào năm 2022, khối lượng thương mại toàn cầu của các nước G7 lên tới 6,3 nghìn tỷ USD (28,1% tổng xuất khẩu thế giới), trong khi nhập khẩu lên tới 7,6 nghìn tỷ USD (33,5% tổng nhập khẩu thế giới).

Khối lượng xuất khẩu thế giới của nhóm BRICS lên tới 4,6 nghìn tỷ đô la (20,7% tổng xuất khẩu thế giới) và nhập khẩu – 3,9 nghìn tỷ đô la (17% tổng nhập khẩu thế giới).

Do đó, các nước G7 có ảnh hưởng lớn hơn đối với thương mại thế giới so với nhóm BRICS. Đây là điều mà Saudi Arabia đang hướng tới, vốn muốn tăng tỷ trọng xuất khẩu phi dầu mỏ lên 50%. Do đó, việc Saudi Arabia có thể gia nhập BRICS sẽ giúp tăng xuất khẩu năng lượng của Saudi Arabia để đổi lấy việc mở cửa thị trường của họ cho hàng nhập khẩu của Trung Quốc và giảm sự phụ thuộc vào hàng nhập khẩu từ các nước phương tây.

5. Tổng kim ngạch ngoại thương của Saudi Arabia (Ả Rập Xê Út) trong năm qua là khoảng 2,24 nghìn tỷ Rial, tăng 40% so với năm 2021. Theo dữ liệu chính thức, Saudi Arabia tập trung ở phía đông và 3 quốc gia châu Á đã trở thành đối tác thương mại của họ.

Trung Quốc đứng đầu với kim ngạch thương mại 139,7 tỷ Rial (19,1%); Ấn Độ ở vị trí thứ 2 với khối lượng giao dịch thương mại là 55,8 tỷ Rial (7,6%), trong khi Nhật Bản ở vị trí thứ 3 với khối lượng giao dịch là 55,3 tỷ Rial (7,55%).

Saudi Arabia ghi nhận thặng dư thương mại với 3 quốc gia châu Á này (52% tổng kim ngạch thương mại). 31 tỷ Rial với Trung Quốc; 26,4 tỷ Rial với Ấn Độ; 30,83 tỷ Rial với Nhật Bản.

Hoa Kỳ là đối tác thương mại lớn thứ 5 của Saudi Arabia với khối lượng thương mại là 151,4 tỷ Rial. Washington coi Vương quốc này là đồng minh chiến lược của mình ở vùng Vịnh Ba Tư. Mỹ là nhà xuất khẩu vũ khí lớn nhất và nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất của Saudi Arabia.

Đầu tư của Mỹ vào Saudi Arabia là 800 tỷ USD, trong khi Trung Quốc chỉ 100 tỷ USD. Washington cũng thừa nhận rằng Saudi Arabia là một bên tham gia chính trong thị trường năng lượng do có trữ lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên khổng lồ. Dự kiến, do Saudi Arabia mong muốn gia nhập nhóm BRICS, Mỹ sẽ tìm cách tăng mức độ quan hệ đối tác chiến lược với Vương quốc này.

Tác giả: Fawaz al-Alami

Từ khóa: BRICS là gì, lịch sử BRICS, BRICS bao gồm nước nào

Scroll to Top